"Hou jij je hoofd nog een beetje boven water?" Deze vraag heeft meestal niets met het duiken te maken maar alles met de huidige economische toestanden. Maar wat wel met duiken te maken heeft is de afdaling aan het begin van de duik. Ga je nu eerst met je hoofd naar beneden of daal je rechtstandig af met je voeten naar beneden. In dit geval heb ik het over wel over persluchtduiken. Bij free-diving is het verhaal wat anders.
Makkelijker klaren
Er zijn een aantal redenen waarom het handiger is met je voeten naar de bodem toe af te dalen. Een van de eerste is dat het klaren van je oren en sinussen makkelijker gaat. Lucht heeft de eigenschap te stijgen. Met je hoofd naar boven heeft de lucht sowieso de neiging om via de natuurlijke weg via de buis van Eustachius het middenoor te bereiken. Met name voor de eerste meters, waar de grootste volumeveranderingen plaatsvinden, is dit makkelijker en minder belastend voor je oren en sinussen. Als je duikt met je hoofd naar beneden moet je actiever de lucht naar je bijholtes en middenoor sturen. Dit kan veel meer klachten geven van moeizamer klaren.
Drukverdeling
Een ander gegeven wat speelt is de drukverdeling op het lichaam. Als je met je voeten afdaalt heb je onder aan het lichaam de grootste omgevingsdruk. Deze neemt langzaam af naar de oppervlakte toe. Door deze verdeling wordt het bloed uit de benen als het ware naar de romp geperst. Hierbij is er een afnemende druk op de buik naar de borst toe. De buik wordt ook samengeperst en je middenrif verplaatst zich richting je borstholte. Dit heeft tot gevolg dat er extra bloed naar de borstkas wordt gestuwd. De doorbloeding in de longen neemt dan toe maar de hoeveelheid lucht neemt af. De lucht wordt er ‘uitgeperst’. Dit fenomeen resulteert in het feit dat de longen meer bloed bevatten dan lucht en stijver worden. Door de omgevingsdruk wordt het uitzetten van je borstkas ook nog moeilijker en neemt de weerstand om tegen in te ademen toe. Het hart wordt ook meer overvuld met bloed. Het gevolg is een hogere bloeddruk. Dit leidt op zijn beurt weer tot een afname van het aantal hartslagen per minuut. Maar per hartslag wordt er wel meer bloed rondgepompt. Een aantal hormonale veranderingen zorgen ervoor dat dit weer genormaliseerd wordt. Een van de gevolgen hiervan is dat je meer moet plassen.
Verminderde doorbloeding
Als je met je hoofd naar beneden als eerste afdaalt dan krijg je eigenlijk een deels omgekeerd effect. Door de overdruk wordt het bloed naar je tenen gestuwd. De druk op je borstkas is groter dan in rechtopstaande positie. Dit heeft tot gevolg dat je minder makkelijk kunt ademen en je dus meer moeite hebt om je longen vol te zuigen. Er treedt een relatieve ondervulling van je hart op. Dit kan er in sommige gevallen voor zorgen dat je een verminderde doorbloeding krijgt in je hoofd met alle gevolgen van dien. Ook is het klaren minder makkelijk omdat de lucht vanuit de bijholtes en het middenoor naar je longen wordt geperst.
Kortom het is veiliger en makkelijker om met je voeten naar beneden af te dalen.
Safe diving!
In dit filmpje zijn de effecten van de waterdruk zichtbaar gemaakt.