Auw! Je oor doet pijn en afdalen gaat echt niet verder. Dit probleem hebben we allemaal wel eens meegemaakt. Het is ook de meest gehoorde en voorkomende klacht bij het duiken. Zoals we weten wordt de lucht tijdens de afdaling samengeperst door de toegenomen omgevingsdruk. Vloeistoffen en vaste stoffen hebben geen last van dit natuurkundig fenomeen, gassen des te meer. En dat is dan ook precies wat er gebeurt.
Pijn
Je middenoor bevat lucht. Dit is de ruimte die begrensd is door je trommelvlies aan de ene kant en je binnenoor aan de andere kant. Beluchten van het middenoor gaat via een verbinding die naar de keelholte loopt. Dit is de buis van Eustachius. Tijdens de afdaling zorg je door het klaren van je oren dat de druk in het middenoor gelijk blijft aan de omgevingsdruk. Als dit niet optimaal gebeurt dan wordt deze ruimte kleiner gemaakt om toch voldoende druk te houden. Het trommelvlies wordt naar binnen getrokken en ook worden het ovale en ronde venster richting het middenoor ‘gezogen’. Zodoende verklein je de ruimte van het middenoor. Dit getrek aan de begrenzingen en dan met name je trommelvlies geeft pijnklachten en is dus een goed signaal dat je je middenoor onvoldoende geklaard hebt. Door extra lucht via de buis van Eustachius in je middenoor te pompen los je dit probleem weer op.
Flauwvallen
Boven water gaat dit vele malen per minuut vanzelf. Maar als je onder water niet klaart dan merk je dat direct. Als je niet op tijd klaart kan het trommelvlies scheuren en loopt er koud water je middenoor in. Dit geeft een prikkeling van je evenwichtsorgaan in je binnenoor en daardoor kun je flauwvallen. Met alle gevolgen van dien onder water. Ook kunnen je ronde- en ovale venster beschadigd raken. Dit geeft gehoorproblemen en vaak is operatief ingrijpen noodzakelijk. Het is dus van groot belang op tijd en op de voor jou juiste manier te klaren.
Klaren
Er zijn vele manieren van klaren en het is dan ook essentieel dat je verschillende manieren kent en weet te gebruiken. De een heeft genoeg aan een keertje slikken en de andere moet zeer bewust klaren om op diepte te komen. Dit is een probleem van de afdaling. We noemen dit squeeze-verschijnselen. Squeeze is de Engelse term voor samenknijpen. Tien tips om je oren te klaren vind je hier (in het Engels).
Winden laten
Alle luchthoudende holtes in ons lichaam krijgen met dit fenomeen te maken. Longen, darmen en bijholtes. Maar ook luchthoudende ruimtes die we zelf maken zoals je masker en de lucht in je droogpak. Door dat je gewoon doorademt (als het goed is) worden je longen vanzelf geklaard. De lucht in je darmen en je maag wordt ook samengeperst maar door dat dit hele flexibele organen zijn hebben we daar in de regel geen last van. Als de productie van gassen door gaat in de darmen tijdens het duiken kun je wel bij de opstijging, als de lucht weer uitzet, last krijgen van boeren en winden laten.
Verkoudheid
De bijholtes (kaak- en voorhoofd) worden bij een goede doorgankelijkheid en normaal ademhalen vanzelf geklaard. Dit loopt spaak als je bijvoorbeeld gezwollen slijmvliezen hebt ten gevolge van een verkoudheid of een allergische reactie. Ook kunnen uitgroeisels (poliepen) de luchtdoorgankelijkheid bemoeilijken. Of een scheef neustussenschot. Als dit het geval is dan is het raadzaam een Keel- Neus- Oorarts te bezoeken om te zien wat er gedaan moet worden. Dit kan medicamenteus zijn maar ook is in een aantal gevallen nodig om een operatie uit te voeren om het probleem op te lossen.
Zuigzoen
De maskersqueeze komt met name bij beginnende duiker ook regelmatig voor. Als je in- en uitademt via je mond zal de lucht in je masker ook samengeperst worden. Het masker komt steeds strakker op je gezicht te zitten en gaat ook aan de huid trekken. Er ontstaat als het ware een grote zuigzoen. En zo ziet het er dan ook uit. na de duik. Voorkomen is simpel. Of constant of regelmatig uitademen via je neus. Zo voer je extra lucht toe aan de ruimte achter je masker en treden er dus ook geen squeeze-verschijnselen op.
De squeeze-verschijnselen in je droogpak, waardoor je rode strepen op de huid krijgt, kun je natuurlijk ook voor zijn door op tijd lucht in je pak te blazen. Squeeze is goed te voorkomen als je naar je lichaam luistert. Het op tijd reguleren van de druk kan een hoop ellende voorkomen.
Veilig duiken en veel plezier!