Als je voor je duikreis op zoek bent naar luxe en comfort, onbeschadigde riffen en een bruisend uitgaansleven, dan kun je Pemba beter vergeten. Toch is dit eiland een bezoek zeker waard. Het is een uniek plekje op aarde waar boven en onder water nog veel moois te ontdekken valt. Een aanrader voor iedereen die wel eens wat anders wil!
Tekst en foto: Patrick Beijk
Donkere wolken trekken samen, de blauwe lucht verliest in korte tijd zijn charme en een koude rilling maakt een abrupt einde aan mijn dromerig middagdutje op het voordek. Ondanks de bezorgde gezichten krijgen we een grote glimlach van Mohammed en vaag hoor ik nog iets van zijn weersvoorspelling. «Only half an hour»; de rest van zijn pleidooi over stromingen en de verandering van wind gaat grotendeels verloren in de opkomende storm. De ervaren kapitein van Swahili Divers houdt koers richting Slob’s bunker ten westen van Pemba. Na een gure lijdensweg, die gevoelsmatig langer dan een halfuur duurt, lijkt het alsof we er zijn. Als een moesson voelen we door de striemende regen een paar warme windvlagen, triomfantelijk geeft Mohammed met een nog grotere glimlach het teken dat we te water mogen gaan, hij wist dat het zo weer stralend weer zou zijn. Verkleumd door de regenhozen voelt de zee aan als een heerlijk warm bad. Het zicht is onverwacht goed, ondanks de donkere wolken.
Gigantische Napoleonvis
Op een diepte van twintig meter ontvouwt zich een plateau met een steile drop-off naar de donkere diepte. Op het moment dat ik een groothoek aan het maken ben van een school zwarte snappers, krijg ik een seintje van mijn buddy Goos dat er iets groots onder ons zit. Al gauw herken ik het silhouet van een gigantische Napoleonvis. Voorzichtig laat ik me zakken, maar helaas verdwijnt de schoonheid uit het zicht.
Een groep vleermuisvissen draait om me heen en biedt een mooie compositie met wat tegenlicht. Ik realiseer me dat de zon ondertussen is doorgebroken. De groep is al wat verder, net voor de volgende inham. Deze unieke duiklocatie bestaat uit een steile wand die de diepte in gaat met een viertal kleine inhammen, veel hard koraal en grote scholen vis. De bovenrand is een plateau dat vanaf twintig meter als een glooiende helling naar boven loopt tot ongeveer zeven meter; ideaal voor een rustige opstijging. De extreme hoeveelheid kleine visjes op de helling maakt een einde aan normale fotografiemogelijkheden; als een soort regenbui zie ik vooral oranje vlekjes op mijn schermpje, veroorzaakt door de vele vlaggenbaarzen.
Slob’s Bunker blijkt na een paar dagen duiken een absoluut hoogtepunt. Druk kletsende duikers en het beloofde zonnetje van Mohammed doen me besluiten mijn verstoorde middagdutje af te maken.
No one does it better
We zijn te gast bij The Old Mission Lodge in Chake Chake, een missiepost van meer dan honderd jaar oud. Deze post is ontdekt en verbouwd door Farhat Jah (Raf), die als pionier en auteur van reisbelevenissen in 1998 het avontuur aanging op Pemba.
Op weg naar de veranda loop ik langs vele foto’s en souvenirs van zijn reizen. In een vitrine in de hal zie ik naast Rafs boek ‘Zig Zag’ ook nog een stapel T-shirts liggen: ‘Swahili Divers, Misali Island in 15 minutes, no one does it better’. In de tuin aangekomen zie ik twee speedboten die dit moeten waarmaken, maar ze zijn al lange tijd in reparatie en in afwachting van onderdelen, kennis of creativiteit. Met Rafs Brits-Turkse achtergrond gaan de dagelijkse vanzelfsprekendheden vaak anders dan hij gewend is. Logistieke problemen in combinatie met de vaak vreemde regels van Tanzania vergen veel geduld, soms creativiteit, maar vooral doorzettingsvermogen. Gelukkig is de koffie wel vanzelfsprekend en druppelsgewijs schuiven de gasten aan voor het ontbijt.
Misali Island
Tijdens het ontbijt wordt duidelijk dat voor vandaag heel toevallig Misali Island op de planning staat. De tocht met de dhow duurt zestig minuten langer dan het T-shirt beloofde, maar nostalgische vissersbootjes in een mooie omgeving maken dit volledig goed. Misali is een exotisch eiland met mooie witte stranden en een klein stukje bos waar je soms vliegende honden kunt vinden. Een heerlijke plek voor de lunch, maar vanzelfsprekend gaan we eerst duiken. Na de eerste meters valt het meteen op dat de beschermde status van dit gebied volledig terecht is: mooie koraaltuinen, kraakhelder water en ondanks wat brutale vissers nog een overvloed aan vis.
Op Pemba zie je helaas ook de gevolgen van overbevissing; grote fijnmazige netten, doornkroon zeesterren en zelfs dynamiet worden nog steeds niet voldoende door de overheid aangepakt. Ik denk even terug aan onze eerste duik ten noorden van Pemba. Een twintigtal lokale vissers was bezig om op grove wijze de toplocatie Manta Point met belachelijk grote netten leeg te roven. Als bulldozers sleepten de fijnmazige netten hele koraaltuinen tot puin. Mijn spontane gedachte hier foto’s van te maken werd absoluut niet gewaardeerd en mondde uit in een James Bond-achtige achtervolging met wild zwaaiende vissers. Deze waren al flink opgefokt doordat Raf in zijn beste Swahili zijn frustraties had geuit net voordat we het water in gingen.
De diepte bracht redding en gelukkig zag ik de achtervolgers één voor één borrelend weer naar boven schieten. Goos keek me wel even verwonderd aan toen ik hem als een torpedo inhaalde bij mijn duikvlucht; hij rekende vast op een handsignaal van haaien of zo, maar het teken voor agressieve vissers staat niet in mijn PADI-boek. Bij Misali heeft de ranger gelukkig nog wel voldoende respect om wantoestanden met visnetten en dynamiet te kunnen voorkomen.
Extra bonuspunten
Een krokodilvis in het hagelwitte zand brengt me weer terug in de werkelijkheid. Languit laat hij zich als een professioneel model fotograferen. Iets verderop zie ik een gigantisch koraalblok liggen met een wirwar van kleur en leven. Bovenop het blok laten een paar lipvissen zich zwevend in de stroming lekker poetsen. Na een paar close-ups ontdek ik in het roze zachtkoraal een juveniele schorpioenvis van maximaal drie centimeter. Indrukwekkend hoe mooi hij al getekend is. Volledig vertrouwend op zijn camouflage blijft hij roerloos liggen. Langer op dezelfde plek stilliggen geeft meestal extra bonuspunten en zo ontdek ik in een spleet een murene. Met opengesperde bek wordt hij rustig gepoetst door twee garnalen. Onder de richel van dit schouwspel wuiven andere poetsgarnalen met hun lange witte voelsprieten, wachtend op nieuwkomers voor een gratis poetsbeurt.
Mijn duikcomputer verstoort de rust. Een uur fantastische duiktijd is voorbij, dus helaas moeten we langzamerhand naar boven. Een wegschietende blauwgespikkelde pijlstaartrog trekt nog even mijn aandacht, schuw blijft hij op afstand. Judith, onze duikgids van Swahili Divers hangt geduldig te wachten. Snel maak ik nog een foto van een juveniele blauwe scheermeslipvis om uiteindelijk gezamenlijk naar boven te gaan. Na deze duik kan ik me voorstellen dat Pemba door Jacques-Yves Cousteau geroemd werd als een van de beste duiklocaties ter wereld. Wel zou hij zich waarschijnlijk in zijn graf omdraaien als hij kon zien dat bepaalde riffen ernstig aangetast zijn door dynamiet of verkeerde visnetten.
Onvergetelijke reis
Ondanks de bedreigingen zijn er op Pemba nog steeds fantastische duiklocaties. Het is een vakantiebestemming met weinig luxe, maar een bijzondere sfeer. Een aanrader, zeker in combinatie met misschien wel de beste safarimogelijkheden ter wereld. Gezien de noodzakelijke tussenlanding op het vaste land is het absoluut een must om bijvoorbeeld de Serengeti en de Ngorongoro krater te bezoeken. Naast de beroemde ‘Big 5’ zijn vooral de kuddes met zebra’s en wildebeesten, soms tot aan de horizon, onbeschrijfelijk indrukwekkend.
Al met al ontdekten we in een arm land een rijkdom aan cultuur en natuur. Een reis om nooit te vergeten...
Info
Eigen Wijze Duik Reizen, telefoon 0546-454040.
Email: info@ewdr.com Website: www.ewdr.com
Dit artikel is gepubliceerd in Duiken 11/2007