Daar! Kijk dan, daar... Mijn buddy wijst vol
overgave het blauw in, ik kan hem bijna horen schreeuwen. Ik probeer te zien waar hij zo enthousiast over is. Niks, alleen zee. Dan zie ik ze, wel veertig bij elkaar. Pijlinktvissen!
Tekst: Wendy van Rijnsoever Foto: René Lipmann
We maken onze eerste duik op Malta. Bij het zien van deze enorme groep inktvissen is mijn buddy niet meer te houden. Met zijn camera duikt hij erop af en probeert ze te fotograferen. Veel tijd krijgt hij niet, we moeten door. Het wrak van Tug Boat Rozi wacht.
Malta is een eilandstaatje in de Middellandse Zee. Voor vertrek wist ik niets van deze voormalig Britse kolonie, niet eens waar het precies lag. Wel dat je er fantastisch kon duiken, dat had ik al eens gehoord. Inmiddels weet ik dat Malta bestaat uit drie eilandjes: Malta (het hoofdeiland waar ook de regering zetelt), Gozo (landelijker, ongeveer zo groot als Ameland) en Comino (het kleine broertje, slechts 2,7 vierkante kilometer groot). Het bevindt zich zo´n 100 kilometer onder Sicilië, pal naar het westen ligt Tunesië.
Um el Faroud
Twee dagen later. We zijn onderweg naar het dorpje Wied iz Zurrieq vanwaar we naar het wrak van de Um el Faroud zullen duiken. Na een halfuur komen we aan. Deze duikstek wordt ook wel Blue Grotto genoemd, naar de bekendste grot van Malta een kilometer zuidwaarts. We strekken de benen, zien de vrolijk gekleurde bootjes in de haven liggen en halen diep adem.
De olietanker Um el Faroud is, zoals veel wrakken rondom Malta, afgezonken om dienst te doen als duikobject. Helaas kent het een tragische geschiedenis: tijdens een schoonmaakbeurt in de haven van Valletta explodeerde een restant olie en vonden negen dokwerkers de dood. De scheepswand vertoonde diepe scheuren en de tanker werd afgekeurd. Een paar jaar later vond ze een laatste rustplaats op de zeebodem, 35 meter diep. Fier rechtop, maar inmiddels door storm en stroming alsnog in tweeën gescheurd.
Als ik even later tussen de twee delen zweef, verbaas ik me over de enorme krachten die nodig zijn om zo’n groot en stevig schip doormidden te breken. Wat een natuurgeweld moet dat zijn geweest.
Hoewel het zicht in mijn beleving geweldig is, ruim twintig meter, kan ik het wrak niet overzien. Het is daarvoor met 110 meter veel te lang. Als we weer boven zijn, moppert de gids over het zicht. «Waardeloos, alles onder de 25 meter is slecht», verklaart hij. Oké, als dat de Malta-standaard is… Tijdens de tweede duik penetreren we de machinekamer. De gids tipte ons over het invallende licht, dat moest fantastisch zijn. Hij heeft niets teveel gezegd. Zonnestralen breken door de gaten van het plafond, de oude meters en onderdelen lichten op, een intrigerend schouwspel.
En dan de wetenschap dat hier mensen omkwamen...
Ieder wat wils
In principe hebben Malta en Gozo iedere duiker iets te bieden. Veel scheepswrakken, allemaal op dertig meter plus en een stukje uit de kust, lokken de ervaren duiker. Maar ook diegene die niet diep hoeft, kan genoeg mooie duiken maken. Langs de rotsige kusten zijn riffen waar veel te zien en beleven valt. Ondiepe grotten, mooie rotsformaties, spelonken en ravijnen. We maken een ondiepe duik bij Ghar Lapsi, aan de westkant van Malta, op Finger Rif. Rond twaalf meter diepte dobberen we een beetje rond en zien een kleine octopus. Schattig beestje. Het springt over de rotsen en schiet weg in een stenen holletje. Langzaam kijk ik om me heen. Wat een rust. Onder me beweegt een rotsblok. Hè, zie ik dat nou goed? Nee, natuurlijk niet. Het lijkt alleen maar zo door het bewegende zeegras. Hallucinerend!
Op Malta kun je altijd duiken, hoe de wind ook staat. Het eiland is namelijk zo klein, dat de duikscholen gewoon naar een ander plek rijden als de wind verkeerd staat. Op Gozo werkt dit ook zo, hoewel de duiklocaties beperkter zijn bij noordenwind. Je kunt op zowel Malta als Gozo kant- en bootduiken maken. Het verschilt per duikplek en duikschool wat wordt aangeboden.
Zichtbare geschiedenis
Niet alleen voor duikers is Malta fantastisch. Als je geïnteresseerd bent in cultuur, kom je op Malta ruimschoots aan je trekken. Al sinds de prehistorie wonen er mensen, vanaf 5200 voor Christus. Onze voorouders maakten hier de inmiddels beroemde tempels van Malta, de oudste gebouwen ter wereld. Ze zijn nog ouder dan de piramides van Egypte!
In de eeuwen die volgden zijn, vanwege de centrale ligging tussen Europa en Afrika, ontelbare zeeslagen geleverd om Malta. Zo hebben achtereenvolgens Feniciërs, Romeinen, Arabieren, Spanjaarden en Johannieter Ridders zich op de eilandengroep gevestigd. Rond 1800 kregen de Britten de touwtjes in handen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest Malta het opnieuw ontgelden toen Duitsers en Italianen het land genadeloos bombardeerden. Pas in 1974 werd Malta een onafhankelijke staat.
Als je het eiland bezoekt, merk je hoe belangrijk de historie nog steeds is. Echt overal zie je geschiedenis! De typische balkonnen aan vrijwel alle huizen om de warmte buiten en de slaapkamers koel te houden, werden ingevoerd door de Arabieren. In de huidige hoofdstad Valetta struikel je over de prachtige hoge Ridderorde-gebouwen. Het dagelijkse menu is doorspekt van Engelse gerechten en ook de Maltezer stiptheid is bepaald niet van Mediterrane origine.
Lichtspel
Maar we komen om te duiken. We verblijven enkele dagen op Gozo en vandaag neemt gids Thomas ons mee naar The Blue Hole bij Dwejra, aan de westkust. Neuriënd parkeert hij de auto op een druk platform, we zijn niet de enige toeristen hier... We kijken uit over de rotsen waarin boeren zoutpannen uithakten. Voor ik me verder voorbereid op de komende duik, loop ik richting zee en zet me neer op een rots. Even het uitzicht op me in laten werken, wat is het hier mooi! De gele kleur van de stenen, het azuurblauw van de zee...
Ik zie Fungus Rock, waar een zeldzaam plantje groeit dat vroeger meer waard was dan goud. Men dacht dat het medicinale krachten bevatte en in de Riddertijd verdween je voor drie jaar in de kerker als je het plukte.
Au, mijn hand raakt iets scherps en ik schrik op. Als ik kijk wie of wat de boosdoener is, zie ik tot mijn verbazing een prachtig versteende schelp met een naar scherp randje. Een fossiel! En daarnaast nog een, en nog een… Ineens zie ik overal resten van zeeleven, duizenden, nee miljoenen jaren oud. Zelfs de stenen vertellen hier geschiedenis…
Met Gozo’s handtekening op de achtergrond, de ‘Azure Window’, dalen we even later langzaam af. De Blue Hole is een grote grot. Thomas heeft geen haast en hoe langer ik op hem wacht, hoe meer details ik zie. Kleine visjes die verschrikt vluchten voor de lichtstraal van mijn lamp. Slakjes in een mooi gekleurd vestje. Algen die aan rotswanden plakken, hier en daar een zeester.
Tijdens de lunch stelt Thomas voor om
’s middags bij de Inland Sea te duiken. Ja, dat willen we wel! Het is een van Gozo’s bekendste duikplekken en ligt vlakbij de Blue Hole. De Inland Sea lijkt op een meertje, afgeschermd door enorme wanden. In werkelijkheid staat het via een smalle tunnel in directe verbinding met zee. Kleine motorbootjes vol toeristen varen af en aan en verdwijnen in de grot. Aan de andere kant van de wand wacht de kustlijn van Gozo en even verder, om de hoek, de Azure Window. Deze mensen hebben geen weet van de prachtige taferelen onder water…
We zwemmen langzaam het ravijn in dat richting open zee afloopt naar ongeveer 26 meter. Witte stenen op de bodem contrasteren met gekleurde paarse en oranje vlekken op de muren. Het zijn wellicht algen of sponzen, ik weet het niet en voor de ervaring doet het er niet toe. Licht valt aan weerszijden de tunnel in. Wauw, wat een geweldig mooi gezicht. Ik zie enkel nog de contouren van mijn buddy, details verdwijnen en hij zweeft in de zon. Als we aan de zeekant uitkomen, valt het licht over me heen. Ik kijk omhoog. Een steile wand rijst op, een eenzame waaierworm steekt ertegen af. Hij wuift me gedag. Dag, zwaai ik in gedachten terug… Ik geniet volop van dit lichtspel. Van licht naar donker, terug naar het licht, maar we draaien om en duiken het donker weer in. Fascinerend, zo heb ik dit niet eerder meegemaakt.
Nog veel meer
Zo klein als het is, zo veel valt er over Malta te vertellen. Over zeldzame zeepaardjes die hier met regelmaat gespot worden; over al die mooie en verschillende duikplekken met elk hun eigen karakter; over de oude hoofdstad Mdina waar je je werkelijk in de Middeleeuwen waant; over het aangename klimaat, de welig tierende bloemen in het voorjaar en ga zo maar door. Malta is geweldig, maar misschien moet je er zelf een keer naartoe. Dan kun je het met eigen ogen zien en snap je precies wat ik bedoel.
Info
Meer dan dertig Maltese duikcentra verzamelen zich in de Professional Dive School Association (PDSA). Ze streven allemaal dezelfde hoge kwaliteitseisen na: veiligheid voorop, degelijke opleidingen en oog voor natuur en omgeving. De centra hebben dezelfde belangen die het PDSA-bestuur behartigt. Het verbond is namelijk tevens raadgever van de Maltese regering op gebied van duiktoerisme. Ons advies: mocht je naar Malta gaan, kies dan voor een duikschool die is aangesloten bij de PDSA. Zo weet je zeker dat je een goede duikschool treft die nationaal erkend wordt en voldoet aan alle veiligheidsvoorschriften. Kijk voor een lijst met leden op www.pdsa.org.mt.
Reisorganisaties
Diving Adventures, www.divingadventures.nl
Diving Holidays, www.divingholidays.nl
Dimension Travel, www.dimension.travel
Dive & Travel, www.diveandtravel.nl
Touria Diving, www.touria.nl
Travel and Joy, www.travelandjoy.be
Dit artikel is gepubliceerd in Duiken 7/2008