Terwijl ik in opperste concentratie een voorbijzwevende groene schildpad fotografeer, tikt onze duikgids May plotseling op mijn schouder. Ze gebaart opgewonden naar een enorme school barracudas. Voorzichtig zwem ik in hun richting. De groep vissen is zo groot dat ze met hun zilveren lichamen een ondoorzichtige wand lijken te vormen. Als ik langzaam dichterbij kom, verandert deze wand geleidelijk in een enorme spiraal. Plotseling cirkelen honderden barracudas om me heen. Het lijkt wel of ik me in het oog van een tornado bevind. Ze zijn echt overal om me heen! Alleen als ik recht naar boven kijk, zie ik door het oog van deze ­wervelstorm de blauwe hemel. Eindelijk hebben we gevonden waar we al twee dagen naar op zoek waren, en hoe! De duikplek heet hier dan ook heel toepasselijk ­ Barracuda Point.

We duiken op een rif van Sipadan Island, bij Borneo in Maleisië. De riffen rondom Sipadan behoren tot de mooiste en ­beroemdste ter wereld. Het is beschermd natuurgebied en daardoor uitermate visrijk. Naast de grote barracudaschool kun je in alle vroegte ook nog op een enorme groep ­bultkop papegaaivissen stuiten. Er gaat hier geen duik voorbij zonder dat je slapende witpuntrifhaaien of grijze haaien hebt gezien. Daarnaast is het een belangrijke broedplaats voor schildpadden, het zien van tientallen schildpadden tijdens één duik is geen uitzondering. Wij telden er bij een –normale- duik al 52! Deze fantastische reptielen zijn hier volledig gewend aan bezoekers. Ze laten zich door niets van de wijs brengen, waardoor je ze ongestoord kunt filmen en fotograferen.

In 1997 bepaalde de regering dat er maar 120 duikers per dag mochten duiken op Sipadan. Niemand hield zich aan deze regel, tot er in juli 2008 een nieuwe eilandranger werd aangesteld. Toen was het afgelopen met onbeperkt duiken en werden de regels weer strikter gehanteerd. Al in januari 2005 werden alle duikresorts op het eiland op last van de regering gesloten. Hierdoor is het nu alleen nog mogelijk om vanaf de omringende eilanden of via een safariboot rond het eiland te duiken. Dit kan er in het ­hoogseizoen toe leiden dat je maar één keer per week naar Sipadan kunt.

Mabul

Een van die omliggende eilanden is Mabul. Dit kleine ovaalvormige eiland bevindt zich op slechts twintig speedbootminuten van Sipadan. Het ligt aan de oostkust van Sabah, het Maleisische deel van Borneo in de Celebeszee. Op Mabul zijn meerdere resorts gevestigd. Het bekendste is het SMART resort, dat bestaat uit zeer mooie water­bungalows aan de westkant van het eiland en beachbungalows aan de oostkant. De strandhuisjes zijn op een natuurlijke manier in de vegetatie opgenomen en hebben een prachtig uitzicht over zee en het ­oogverblindende witte zandstrand. Het eiland is zo klein dat je er makkelijk in een uur te voet omheen kunt lopen. Naast de resorts is er ook nog een groot vissersdorp. De bewoners komen hoofdzakelijk uit Maleisië en de Filipijnen, ze werken in de visserij en in de resorts. In de laguna staan staan nog originele paalwoningen. Niet ver hiervandaan ankeren de -Bajou sea gypsies- met hun boten. Deze zeenomaden komen oorspronkelijk uit de Filipijnen en brengen hun hele leven op zee door.

Muckdiving

Mabul is vooral bekend vanwege het zogenaamde -muckdiven-. Dit is duiken in ondiep water boven modder- of zandbodems, op zoek naar de meest curieuze wezens, ook wel –critters- genoemd. De duikplaatsen rondom Mabul vormen een waar macro­paradijs en de plekken liggen niet verder dan tien minuten varen met de speedboot. Daarnaast is het hier -easy duiken- aangezien er over het algemeen niet veel stroming staat. Mabul bezit een huisrif dat tot een van de beste ter wereld behoort. De ingang bevindt zich ter hoogte van de waterbungalows, een trap vergemakkelijkt het in en uit het water gaan. De kale zandbodem begint op 3 meter diepte en loopt geleidelijk af tot zo-n 25 meter. Rondom de her en der verspreide kleine rifbrokken speelt zich het macroleven af. Daarnaast hebben de resorts een aantal kunstriffen gebouwd die zich over een groot deel van het huisrif uitstrekken. Deze kunstmatig aangelegde riffen bestaan uit houten stellages in verschillende vormen en groottes. Ze zijn inmiddels volledig begroeid met zachte koralen. Ook vind je er prachtige hengelaarsvissen in allerlei verschillende kleurenvariaties, van geel tot zwart.

Onze duikgids May kent de duiklokatie als haar eigen broekzak. Handig manouvreert ze ons tussen de stellages door en wijst met haar metalen stokje naar prachtig gekleurde naaktslakken. Een van mijn favorieten is de roodpurperen flabellina-naaktslak. Rond enkele stellingen leven meerdere spookfluitvissen in verschillende kleuren en afmetingen, net als purper-, witte en geelgekleurde bladschorpioenvissen. Het is hier echt een feest voor het oog!

Als je goed kijkt, vind je op de zandbodem de perfect gecamoufleerde critters, zoals steenvissen en zandalen. Rond de verspreide rifbrokken zwemmen verschillende soorten en kleuren bidsprinkhaankreeften, sepia-s en octopussen. Tijdens een van onze duiken troffen we hier zelfs de zeer zeldzame én giftige blauwgeringde octopus aan! Het huisrif is bij uitstek geschikt voor nachtduiken, omdat hier zelden stroming staat. Tijdens de nacht verandert het onderwaterleven compleet: je stuit op jagende murenen en sepia-s, grote krabben komen uit hun schuilplaats op zoek naar voedsel. Geheel ongevaarlijk zijn deze duiken overigens niet, er komen regelmatig koraalduivels met hun giftige stekels op het licht van je duiklamp af.

Platform

Vlak voor de kust van Mabul ligt het Seaventure Platform. Dit is een voormalig olieplatform dat enkele jaren geleden is omgebouwd tot hotel. Aangezien het in de gebouwen nog steeds sterk naar olie ruikt, komen er hoofdzakelijk Aziatische lowbudget rugzaktoeristen. Het interessantste deel van het platform bevindt zich dan ook niet op de basis zelf, maar eronder. Rondom de pijlers vind je een van de meest fascinerende duikplaatsen van Mabul en omgeving. Ondanks de lokatie is het hier gemoedelijk duiken en is deze plaats - zolang er geen stroming heerst - ook zeer geschikt voor een nachtduik. Het is er ongeveer 17 meter diep. Het eerste dat je meestal ziet, is een grote school kleine barracuda-s. Net naast een van de pijlers ligt een klein wrak. Het wordt bewaakt door een enorme tandbaars die hier zijn poetsstation heeft ingericht. Boven op het wrak liggen enkele goedgecamoufleerde schorpioenvissen op de loer voor een gemakkelijke buit. Helaas is het zicht hier niet veel beter dan in de plassen in ­Nederland, zodat het fotograferen van de barracudaschool weinig zin heeft.

Wat je hier wel perfect kunt vastleggen, zijn de verschillend gekleurde hengelaarsvissen en spookmurenen. Op een kleine waaier, niet ver van het wrak, zitten enkele kleine, roodgekleurde pygmeezeepaardjes die met het blote oog bijna niet te zien zijn. Ook hier is in de modderige zandbodem weer van alles te vinden: verschillende soorten zandalen, garnalen en de met het ritme van de stroming meebewegende voorhoofdsvinvis. Of felgekleurde naaktslakken en spookfluitvissen in allerlei soorten en kleuren.

Schildpaddenkerkhof

Op een avond direct na het diner word ik aangesproken door David Shaw, de ­tech-instructeur van het resort. «Wat zou je ervan vinden om samen met mij een duik te maken in de nabijgelegen schildpadden­kerkhofgrot?» Deze grot bevindt zich in een rif van Sipadan. Ik loop niet meteen over van enthousiasme daar ik nog niet eerder in grotten heb gedoken. Maar nadat David me heeft uitgelegd dat het volkomen veilig is, stem ik toe. Hij vertelt waarom de grot een kerkhof wordt genoemd: «Wetenschappers menen dat de schildpadden eenmaal binnen geen uitweg konden vinden en vervolgens zijn verdronken.» Maar zelf denkt hij daar anders over. «Ik begeleidde enkele malen levende schildpadden uit de grot naar buiten, dezelfde dieren vond ik een dag later dood terug in de grot...» Hij vermoedt dan ook dat ze ziek waren en hier hun laatste rustplaats zochten. Dezelfde avond geeft hij me een zeer uitvoerige briefing van bijna twee uur waarin we alle mogelijke ­complicaties en noodgevallen van de duik doornemen. We duiken met een zekerheidslijn en allebei met twee elf liter flessen op de rug. De grot ligt op een diepte van zo n 12 tot 15 meter en de twee flessen bevatten ruim voldoende lucht voor een duik van ongeveer negentig minuten.

Als we de volgende morgen afdalen is het zicht erg slecht. De schildpaddengrot bestaat uit twee grote kamers met enkele kleine vertakkingen, onze duik beperkt zich tot de twee hoofdkamers. Op het moment dat we de eerste kamer binnengaan, is het zicht al verbeterd tot zo n 30 meter. Deze voorste ruimte is niet erg spectaculair en eindigt in een smalle doorgang die een verbinding vormt met de achterste kamer. Vlak voor de ingang van de nauwe tunnel bevestigen we onze reserveflessen aan de veiligheidslijn. Dan duiken we door de gang naar de tweede kamer. Zodra we die hebben bereikt, word ik overweldigd door het gigantische zicht. Wauw, er is geen enkel zweefvuil te zien, het zicht is fenomenaal. Mijn oog valt meteen op het skelet van een groene schildpad midden in de grot. Een echt kerkhof, best griezelig. De tweede kamer heeft een diameter van zo n 50 meter en door het perfecte zicht kan hij in zijn geheel worden overzien. Langzaam ontdekken we de kamer. Telkens stuiten we weer op een schildpaddenskelet.

Opeens wijst David naar een kleine nis in de grot. Daar zie ik iets heel bizars. Het pantser van een schilpad hangt tegen het plafond van de holte geplakt. De overgebleven stukken huid onder het schild hangen echter gewoon naar beneden. Deze overleden schildpad lijkt met de wetten van de zwaartekracht te spotten. Waarschijnlijk zijn door het ontbindings­proces gassen ontstaan en is het dode dier opgestegen. Na anderhalf uur duiken we weer voorzichtig door de nauwe gang naar de voorste kamer. Daar haken we onze reserveflessen weer aan onze uitrusting. Halverwege de voorste kamer bevindt zich een klein rotsblok waar David op gaat zitten. Hij gebaart me hetzelfde te doen. Het blijkt een geniaal idee. Samen genieten we van het werkelijk onwezenlijke uitzicht... Het lijkt wel of ik stikstofnarcose heb, maar dat is onmogelijk op een diepte van 10 meter! Eenmaal boven vertelt David dat hij heeft laten vastleggen dat na zijn dood de urn met zijn overblijfselen in deze rots moet worden verankerd. Zo kan hij eeuwig genieten van dit prachtige uitzicht.

Duikparadijs

Voor duikers die zowel van macro- als van grootvisduiken houden, is Mabul de perfecte keuze. Op de riffen rondom Mabul en Sipadan tref je van alles aan: van kleine pygmeezeepaardjes en spookfluitvissen tot schildpadden, barracudas en haaien. Deze topduiklocatie in combinatie met het schitterende eiland, de vriendelijke bewoners en het voortreffelijke eten zorgen ervoor dat dit zeker niet de laatste keer is dat ik Mabul bezoek.

 INFO Maleisië

Algemeen

Maleisië heeft alles: vriendelijke mensen, verlaten stranden, ­tientallen eilanden, bergen, regenwouden en kleurrijke koraalriffen. De eilanden Mabul en Sipadan zijn beroemd om hun goede duikmogelijkheden en om je verblijf helemaal onvergetelijk te maken, kun je ook nog een paar dagen in het regenwoud doorbrengen. Tijdens de tochten over de rivier krijg je de kans om diverse soorten apen en vogels van dichtbij te zien.

Duiken

Duiken bij Mabul kenmerkt zich door een overvloed aan macroleven. Neem je vissenboek mee, want je ziet hier alles live: spookfluitvissen, hengelaarsvissen, zeepaardjes, naaktslakken, mandarijnvisjes, te veel om op te noemen. Bij Sipadan duik je langs prachtige steile wanden met kleurig koraal. Het aantal schildpadden dat je hier per duik ziet, is ontelbaar. De enorme scholen rond­cirkelende barracudas vormen een adembenemend schouwspel. En als je geluk hebt, zie je in de diepte een school hamerhaaien.

Weer

Het klimaat is tropisch: het is er het hele jaar warm en vochtig. De temperatuur ligt overdag gemiddeld tussen de 26 en 30 graden Celsius, de moesson heeft nauwelijks invloed op het weer. Alleen bij Layang Layang is gedurende de regenperiode (november - januari) duiken niet mogelijk.

Vaccinaties

Aangeraden wordt om je te laten inenten tegen DTP en Hepatitis A. Er komt in sommige gebieden malaria en dengue koorts voor. Daarom moet je je goed beschermen tegen muggenbeten. Kijk voor meer informatie op www.lcr.nl.

Reisorganisaties

Dive and Travel, www.diveandtravel.nl

Diving Holidays, www.divingholidays.nl

Diving World, www.divingworld.nl

Eigen Wijze Duik Reizen, www.ewdr.com

Travel and Joy, www.travelandjoy.be

Wild Water Duikreizen, www.wildwater.be